vrijdag, 02 september 2022 04:58

Van der Hem en Sluijter in Design Museum Dedel

Huis Dedel bestaat al een jaar of drie als museum en toch is het nog lang niet bij iedereen bekend. Daar moet verandering in komen, want het is niet alleen pracht van een gebouw, het bezit bovendien een schitterende collectie posters. Huis Dedel richt zich op reclame en vormgeving van de 19e eeuw tot nu en dan vooral op posters! En die posters, die reclame-uitingen zeggen iets over de tijd waarin ze zijn ontstaan.  

   

Grafische vormgeving en reclame

Het museum is bij het grote publiek nog een onbekende. Het museum laat de posters in de zalen zoveel als mogelijk aansluiten bij de actualiteit. Tot oktober is nog een aantal affiches te zien van ‘KLM 100 jaar’ en in juni maakte het museum onderdeel uit van het Haagse Art-Nouveau Festijn: de originele affiches van Mucha en Toorop hangen nog op zaal. En ook tot oktober affiches uit Tempo Doeloe.

                         

Piet van der Hem

Tot oktober 2022 presenteert het museum een prachtige tentoonstelling het grafische werk van Willy Sluiter en Piet van der Hem. Van der Hem (1885-1961) was tekenaar, schilder en boekbandontwerper. Na zijn studie in Amsterdam en Parijs (tot 1908) maakte hij vanaf 1914 tekeningen voor De Nieuwe Amsterdammer. Politieke tekeningen waarin de soms wrange humor niet ontbrak. Daarnaast maakte hij voor bedrijven reclamefolders en affiches. Recensenten schreven over Van der Hem:  "Hier is een tekenaar van bewonderenswaardige vaardigheid, lenigheid, klaarheid en puntigheid aan het werk".

   

Willy Sluijter             

Willy Sluier werd als tekenaar ontdekt door de Haagse schilder Benard Blommers . Sluijter werd onder andere lid van Pulchri. Hij schildert in Katwijk, zijn woonplaats, zeegezichten visserstafereeltjes. Maar ook het mondaine stadsleven is ‘m niet vreemd. Daarover gesproken: Van der Hem had een kortstondige relatie met Mata Hari…

Sluijter zijn grafisch werk kenmerkt zich door het afbeelden van mensen. Dus bijvoorbeeld op een reclameposter voor de spoorwegen zie je geen trein, maar wel een stijlvol stel op het perron, vol afwachting op de dingen die komen gaan.

   

Piet en Willy

Willy Sluiter brak als affichemaker door met zijn affiche voor de Hollandsche Revue. Felle kleurvlakken, wilde belettering. Dat was iets nieuws en trok de aandacht. Nog veel commerciële opdrachten zouden volgen. Piet van der Hem daarentegen had al in 1912 het baanbrekende affiche voor ’t Cafétje gemaakt. Het was gedurfd om het midden van een voorstelling leeg te laten. Maar hier werkt dat uitstekend.  

In tegenstelling tot Willy Sluiter werkte Piet van der Hem meestal voor zijn vrienden in de theaterwereld en voor ideële doelen, waar de budgetten krap waren. Hij tekende dan de affiches zelf op de grote lithostenen. Dat was een zware klus en een hele kunst. Tekst werd dan ook meestal overgelaten aan een beroepslithograaf. Willy Sluiter liet dat zware werk bijna altijd over aan de vaklui.

   

Politieke prenten

In de kamer van het kindermeisje ziet u een wand met een selectie van de politiek-satirische prenten die Willy Sluiter en Piet van der Hem in de 1e Wereldoorlog 1914-1918 maakten voor het weekblad de Nieuwe Amsterdammer.  Die prenten waren zo uitgesproken anti-Duits, dat de regering ingreep omdat men vreesde dat de neutraliteit van Nederland anders in gevaar zou komen. Maar er zijn ook prenten over het algemeen kiesrecht en andere typisch Nederlandse onderwerpen.

Piet Vernimmen

Benieuwd naar meer verhalen over kunst en architectuur in Den Haag? Bekijk dan de aangeboden stadswandelingen en fietstochten, zoals bijvoorbeeld 'Kunst in de Stad', 'Kunst rond Cats', 'Kunst rond Maria Hoeve', 'Besuyde Den Houte', 'Naar Ot en Sien', of 'Anders Winkelen'. Of naar de rest van het originele aanbod van kleinschalige wandel- en fietstochten in Den Haag.

 

 

 

 

zondag, 14 augustus 2022 02:27

Design Museum Huis Dedel aan de Prinsegracht

Huis Dedel bestaat al een jaar of drie als museum en toch is het nog lang niet bij iedereen bekend. Daar moet verandering in komen, want het is niet alleen pracht van een gebouw, het bezit bovendien een schitterende collectie posters. De naam ‘designmuseum’ dekt niet echt de lading. Aan de Prinsegracht geen designmeubelen of werk van moderne Italiaanse vormgevers als Alessi of design van Memphis, zoals het Design Museum in Gent tentoonstelt.

Nee, Huis Dedel richt zich op reclame en vormgeving en dan vooral op posters! En die posters, die reclame-uitingen zeggen iets over de tijd waarin ze zijn ontstaan

  

De gracht

Toen in de 17e eeuw in Amsterdam de grachtengordel werd aangelegd, kon Den Haag niet achterblijven en werd de Prinsegracht gegraven. Het stadsbestuur stond een chique gracht voor ogen en verordonneerde dat de panden minimaal 5 ramen breed moesten zijn, ofwel vier ramen en een deur. Dat de elite en belangrijke instellingen zich hier vestigden is nog steeds te zien: De Boterwaag, Het Boterhuis, Het Koorenhuis, Huis Luchtenburch, de patriciershuizen op nr 4 en nr 6 en natuurlijk op nummer 15: Huis Dedel.

                   

De familie Dedel

Willem Dedel (1590-1650), advocaat en griffier bij de Hoge Raad, liet als een van de eersten in het rijtje Prinsengracht 15 bouwen. Het pand lijkt heeft de nodige overeenkomsten met het Mauritshuis, dus hoogstwaarschijnlijk hebben Jacob van Campen of Pieter Post zich met de bouw bemoeid. Dedel was per slot van rekening een man van standing in het Haagse wereldje van die dagen en het is geen toeval dat zijn zoon tussen 1674 en 1714 een aantal malen burgemeester van de stad werd. Jan, de kleinzoon van Johan, was afwisselend wethouder en burgemeester van Den Haag. Veel versieringen in het pand, waaronder dat indrukwekkende trappenhuis, zijn door zijn toedoen aangebracht. Tot 1798 blijft het pand in bezit van de familie. Een van de Dedels, Abraham, behoorde tot de 100 rijksten van Nederland. weliswaar op plaats 98, maar toch…

    

In 1908 koopt de eigenaar van Van Stockum’s antiquariaat, JBJ Kerling, het pand. Tot 2016 zal het verbonden blijven aan boekenveilingen. In 2017 komt het in handen van de Stichting Huis Dedel.

   

Het interieur                

Het interieur van dit voormalige burgemeesterspand heeft zichtbaar te lijden gehad van de boeken-functie. In vrijwel elke zaal zijn tekenen te zien van de huidige renovatie, een tienjarenproject. Maar ook nu al zijn de hal, de salon, de zaal, de eetkamer, de zitkamer, en de vier kamers boven het bezoek meer dan waard. Het zou zonde zijn om tien jaar te wachten….

        

De trap

En dan die trap. Hier in het trappenhuis zie je nog hoe de rest van het huis er moet hebben uitgezien, rococo ten top! Minerva, levensgroot afgebeeld, met een palmtak in haar handen. Een van de medaillons beeldt Magdalena uit, de te vroeg overleden vrouw van Jan Dedel. Een rococo-trappenhuis van dit formaat: uniek in Nederland.

 

Piet Vernimmen

Benieuwd naar meer verhalen over de geschiedenis en de architectuur van Den Haag? Bekijk dan de aangeboden stadswandelingen en fietstochten, zoals bijvoorbeeld 'Drees, Oldebarnevelt en Haags Jantje', 'Echt Gebeurd!', 'Het Statenkwartier - Anekdotes en verhalen' of 'Anders Winkelen'. Of naar de rest van het originele aanbod van kleinschalige wandel- en fietstochten in Den Haag.

 

 

 

 

woensdag, 15 juni 2022 19:31

Portieken in Valkenbos

De Haagse wijk het Valkenboskwartier is rijk aan portieken. Valkenbos scoort binnen Den Haag hoog wat het aantal open portiekwoningen betreft.  Als je ervan uitgaat dat in Nederland nergens zoveel open portiekwoningen zijn gebouwd als in Den Haag, zou het zomaar kunnen dat ‘Valkenbos’ wat dit betreft de Nederlandse top-10 haalt.

   

                                                Cartesiusstraat                                                           Valkenboslaan     

Privacy

Rotterdam en Amsterdam geven er aan het begin van de 20e eeuw de voorkeur aan om voor hun etagewoningen één gezamenlijke voordeur te creëren. Eenmaal binnen lopen de bewoners daar de trap op tot ze bij hun eigen verdieping komen en met een sleutel kunnen ze hun woning in. Haagse stadsbestuurders vinden in die periode de gezamenlijke voordeur inbreuk op de privacy. “Elke woning een eigen voordeur”, zo is de eis.

             

                                                 Daltonstraat                                                            Keplerstraat

Vier naast elkaar

De bewoners gelijkvloers hebben de voordeur aan de straat; de bewoners van een- en tweehoog lopen via een open stenen trap naar het kleine bordesje eenhoog waar vier deuren uitkomen: twee voor de bewoners van eenhoog en twee deuren voor de bewoners tweehoog. Vaak zitten de deuren voor eenhoog aan de zijkanten en de deuren voor tweehoog in het midden. Er zijn ook portieken waar de vier deuren evenwijdig aan de straat naast elkaar zijn geplaatst. Omdat Haagse bestuurders lang de voorkeur geven aan een maximale bouwhoogte van drie verdiepingen is de Haage portiekwoning kenmerkend voor de woningbouw van 1904 tot 1940.

    

                                                    Loosduinseweg                                                      Copernicusstraat

De architectuur                

Een open, stenen trapportaal stelt voor een architect die ook ‘stedelijke schoonheid’ in zijn balboekje heeft staan, speciale eisen. Het ‘gat in de gevel’, zal op een of andere manier ‘esthetisch’ in de gevel verwerkt moeten worden. Wandelend door het Valkenboskwartier blijken er nogal wat architectonische mogelijkheden om een donker trapportaal te vermijden, zoals smalle glas-in-lood raampjes, ronde of ovalen openingen, of zelfs een enorm open gat. Vaak is de portiek-uitsparing prachtig versierd met gekleurde bakstenen die in de gevel doorlopen. En hoe mooi zijn de ranke portieken aan de Copernicuslaan. Valkenbos kent een schitterende variatie aan portieken.

     

                                                    Copernicusstraat                                                     Halleystraat

De bezorgers

Portiekwoningen: Duizenden Hagenaars zijn erin opgegroeid. Ze zijn van groot belang geweest om de Haagse woningnood aan het begin van de 20e eeuw te helpen oplossen. Desondanks zullen bezorgers van post, pakketjes, voedselkratten en wijkkranten minder blij zijn met dit type woningen. Maar ach, een beetje bezorger met smaak zal genieten van de schoonheid van de portiekwoning.

     

                                                    Valkenboskade                                                        Fultonstraat

‘Portieken in Valkenbos’ is eerder verschenen in de juni-editie van wijkkrant KonkreetNieuws, de wijkkrant voor het Regentesse- en Valkenboskwartier. Zie ook www.konkreetnieuws.nl, nr 3, juni 2022, pagina 10-11.

Piet Vernimmen

Benieuwd naar meer verhalen over kunst, geschiedenis en/of architectuur in Den Haag? Bekijk dan de aangeboden stadswandelingen en fietstochten, zoals bijvoorbeeld 'Gotische Torentjes', ‘Kunst in de stad’, 'Indische Wandeling in het Statenkwartier', of 'Anders Winkelen'. Of naar de rest van het originele aanbod van wandel- en fietstochten in Den Haag.