Den Haag kent honderden straten, wegen, pleinen of plantsoenen. Toch is de kans afwezig dat een van uw vrienden woont aan de chique Adri Duivesteijnlaan of aan het Schilderswijkse Adri Duivesteijnplantsoen. Zelfs de kans dat u familie heeft wonen aan het moeilijk te vinden Adri Duivesteijndreefje is afwezig. De naam van de man die zoveel betekende voor stedenbouwkundig Den Haag en zoveel betekende voor Hagenezen en Hagenaars (in die volgorde) ontbreekt. Den Haag heeft wat goed te maken.
Adri Duivesteijn (1950-2023) brengt zijn jeugd door in de Schilderswijk. Hij volgt de koksschool en komt in 1968 te werken in het Kurhaus: een groter contrast met zijn eigen leefomgeving is niet denkbaar. En 1968 is ook voor Duivesteijn het jaar van bewustwording. Hij sluit zich aan bij de Jongeren Aktiegroep Schilderswijk die de deplorabele toestand van de woningen aan de kaak stelt. Hij verzet zich in ‘zijn’ huis-aan-huis verspreide wijkkrant De Schilderswijker tegen vergaande gemeentelijke sloopplannen, wordt fulltime actievoerder, komt in 1973 als PvdA-lid in de Haagse Gemeenteraad en wordt in 1980 wethouder Ruimtelijke Ordening en Stadsontwikkeling, dat laatste wordt later Stadsvernieuwing. In 1989 moet hij door de stadhuiskwestie aftreden.
Niet elke Schilderswijker is blij met zijn deelname aan de bestuurlijke Haagse macht en hij krijgt het verwijt te zijn overgelopen naar de vijand, maar volgens Duivesteijn kun je zelfs gerichter actievoeren in het stadhuis. Zijn adagio wordt: “Een goede leefomgeving maakt betere mensen”.
Midden jaren ’80 realiseert Duivesteijn zich dat zijn beleid tot dan toe gericht is op het zo snel mogelijk slopen van krotten en realiseren van nieuwbouw, maar dat kwaliteit en samenhang van een en ander achterwege blijft. Hij start de campagne ‘Stadsvernieuwing als Kulturele Aktiviteit’ (SAKA). Bewoners krijgen volgens dit idee meer inspraak binnen dit concept van architectonische en sociale vernieuwing. Duivesteijn haalt, over liever bewoners halen, de Belgische architect Charles Vandenhove naar de Schilderswijk en Aldo Rossi transformeert het Slachthuisterrein en dan hebben we ook nog Bofill en Krier. Vanzelfsprekend is niet elke Nederlandse architect gecharmeerd van al die buitenlandse collega’s.
Mooie voorbeelden van dit SAKA-denken vind je in de Katerstraat door atelier PRO, het Van der Vennepark door Alvaro Siza, de vernieuwing in de omgeving van station HS door DAK en Mecanoo en natuurlijk de 1100 meter lange Vaillantlaan en bijbehorende zijstaten door Jo Coenen.
Met name Alvaro Silva, de architect uit Porto, speelt een belangrijke rol in de ideeën van ‘Stadsvernieuwing als Kulturele Aktiviteit’. Hij kijkt naar de sociale geschiedenis van de wijk, naar de bouwmaterialen en de stadsplattegronden. Maar vooral: hij wint het vertrouwen van de -vaak allochtone- bewoners door bij ze op bezoek te gaan en aan de keukentafel te praten over hun manier van leven, over hun wensen en hun cultuur. En denkt dan pas na over het ontwerp van de nieuwe woningen, in dit geval resulterend in De Punt en De Komma.
Over Adri Duivesteijn zijn op internet tientallen artikelen te vinden. Via google vind je de film van Marit Geluk ‘Hoe Adri Duivesteijn aan de voet stond van stadsvernieuwing in de Haagse Schilderswijk’. In 1994 beschrijft Duivesteijn zijn stadhuisbelevenissen in ‘Het Haagse Stadhuis- Bouwen ineen slangenkuil’. In 2019 verschijnt het prachtige boek ‘Adri Duivesteijn- Vanzelfsprekend maar niet normaal’ van Winfried en Annelies Haase.
We vergeten het wel eens, maar dat de Schilderswijk niet een wijk is geworden als het Brusselse Molenbroek of als een van de banlieus van Parijs, hebben we vooral te danken aan het doorzettingsvermogen, het activisme en de ideeën van Adri Duivesteijn. En dan hebben we het nog niet eens gehad over ons prachtige stadhuis van Richard Meier. Geef toe, een straatnaam voor Adri Duivesteijn is wel het minste wat de stad kan doen.
Piet Vernimmen
Belangstelling voor wandel- of fietstochten over geschiedenis en architectuur in de wijken van Den Haag? Kijk kan ook naar Kunst in de stad, Besuyde den Houte, Kunst rond Cats, Kunst rond de 'Maria Hoeve', Anders winkelen, Indische Wandeling.
Of stuur een mailtje naar