Arntzenius
Iedereen kent dat wel: je bezoekt een museum voor een speciale tentoonstelling en dan kun je het toch niet laten ook nog even naar dat ene schilderij te gaan kijken in de vaste collectie: je zag het al tientallen keren, maar het blijft intrigeren. Zo’n schilderij hangt in Museum Gouda en het is van W.B. Tholen. Je kunt zijn ‘Gezusters Arntzenius’ vinden in de Salon Arntzenius.
(schilderij te zien in Museum Gouda)
Vrijwel alle werken in deze salon van Museum Gouda komen uit de nalatenschap van kunstenaar/ verzamelaar Paul Arntzenius. Paul groeit op in Den Haag in de zg Kanaalvilla in de buurt van Wittebrug. Op de bovenste etage van die villa is het atelier van W.B. Tholen, een in mijn ogen erg ondergewaardeerd schilder. Tholen schildert de zusjes op een bank. Een wat dromerig informeel tafereeltje: Dora links zit aandachtig te lezen terwijl Elisabeth halfliggend in een boek bladert. In kleurgebruik en houding van de meisjes zie je de invloed van Breitner
Overigens: in de schitterende uitgave ‘De schilders van Tachtig’ van Carel Blotkamp e.a. uit 1991 vormen voor- èn achterzijde van de boekomslag samen de afbeelding van het genoemde schilderij. Ik bedoel maar…
Paul Arntzenius (1883-1965) is een neef van Floris Arntzenius (1864-1925). Van 1883 tot 1888 staat deze Floris ingeschreven bij de Rijksacademie in Amsterdam waar onder andere George Breitner, Isaac Israels, Willem Witsen en Jan Veth z’n medeleerlingen zijn. Na de dood van zijn vader in 1892 vestigt Floris zich in Den Haag.
In 1892 wordt hij lid van Pulchri. Zijn sterfjaar is voor Pulchri aanleiding voor de bescheiden maar fraaie tentoonstelling ‘Floris Arntzenius -Haags schilder en flaneur’. Jammer dat de tentoonstelling maar zo kort te bezichtigen was, namelijk van 22 nov tot 14 dec 2025.
Floris Arntzenius legt het Den Haag uit eind 19e, begin 20e eeuw vast in tientallen aquarellen en schilderijen. Wat Breitner en Israels in Amsterdam doen, doet Arntzenius in Den Haag. Impressionistisch en sfeervol. Beetje mistig, licht regenachtig weer heeft zijn voorkeur. “Ik wou dat het morgen grijs weer was’, is een typerende uitspraak van Floris. Bij regenachtig weer weerspiegelt de kleding van het winkelend in het natte plaveisel.
Zijn geliefde onderwerpen zijn de Spuistraat, de Wagenstraat, het Lange Voorhout, het Noordeinde en de bedrijvigheid aan de Bierkade. Dat alles het liefst in de regen. Ook de drukte aan de Scheveningse Haringkade is favoriet.
In tegenstelling tot de Amsterdammer Breitner schildert Floris Arntzenius niet op straat. Niet alleen is Den Haag in die tijd niet dol op schilders op straat, maar bovenal vindt Floris zelf dat veel te druk, als die afleiding door meekijkende wandelaars. Hij huurt een kamer en legt vanuit die kamer het buitengebeuren vast.
Piet Vernimmen
Belangstelling voor wandel- of fietstochten over kunst in Den Haag? Kijk dan ook naar Kunst in de stad, Besuyde den Houte, Kunst rond Cats, Kunst rond de 'Maria Hoeve', De Stier van Potter.
Of stuur een mailtje naar
